Bekijk hier haar rede.

Bekijk hier haar introductievideo.

I

TEKST: LIEKE VAN DEN KROMMENACKER

Docent van het Jaar 2025 en RUG-Alumnus van het Jaar 2026. Ninah Tiemersma,
docent Klassieke talen op het Praedinius Gymnasium, kijkt verder dan de protocollen.
In haar lessen leren leerlingen ook over eenzaamheid, schaamte en vreemdgaan.

Ninah Tiemersma was een van de sprekers tijdens de Opening van het
Academisch Jaar op 31 augustus.

FOTO: REYER BOXEM

n de klas van middelbareschooldocent Ninah Tiemersma (Leeuwarden, 1997) kan het zomaar zijn dat je na een les Grieks of Latijn een beetje minder eenzaam het lokaal verlaat. Of dat je meer compassie hebt gekregen voor kinderen die het minder goed hebben dan jij. Tiemersma, docent

Bevoorrecht
Als tiener kwam Tiemersma op het gymnasium in Leeuwarden terecht. Ondanks het feit dat ze goed kon leren, voelde ze zich er een vreemde eend in de bijt. ‘Ik woonde met mijn moeder in een flatje op driehoog – en ik vond het geweldig; ons eerste eigen huisje na de scheiding. Mijn klasgenoten woonden in paleizen voor mijn gevoel en liepen in dure kleren. Voor mij waren andere dingen belangrijk. Ik wilde gewoon leren en goede cijfers halen.’ Nu ze zelf lesgeeft op het gymnasium, drukt ze leerlingen bewust met hun bevoorrechte neus op de feiten. Dan grijpt ze een tekst over de uitsluiting van vrouwen bij de Olympische Spelen in de Oudheid aan om het te hebben over sport en kansenongelijkheid.

Tiemersma: ‘Verreweg de meeste kinderen denken dat sport voor iedereen gratis is. Als ik dan vertel dat ik mijn hele middelbareschooltijd niet heb kunnen sporten, wordt het weleens een beetje stil. Ik vind het belangrijk om te proberen ze een beetje gevoel voor hun omgeving bij te brengen. Zodat ze zich realiseren: hee, ik hoef niet twintig keer per les te benadrukken hoeveel geld ik heb, want dat is misschien niet zo fijn voor een ander.’

De middelbare school, meent Tiemersma, is de plek bij uitstek om dit soort lessen in ‘levenskunst’ te geven. ‘Breinen van tieners zijn nog flexibel. Je kunt nog zo veel aan ze leren, zodat ze enigszins zijn voorbereid op de wereld waar ze straks in terechtkomen, waarin niet iedereen het even goed heeft.’ Andere vakken lenen zich er even goed voor als Grieks en Latijn, vindt ze. ‘Bij biologie kun je leren over verslaving, bij aardrijkskunde over schoonheid of klimaatverandering. Elk vak heeft aanknopings-punten om bij hun belevingswereld aan te sluiten en die tegelijkertijd te vergroten. Als je bijvoorbeeld vier lessen per vak besteedt aan dit soort thema’s, gewoon gekoppeld aan je normale les, dan kun je een complete doorlopende leerlijn over welzijn creëren.’

Veilige plek
Voorwaarde is wel dat de klas een veilige plek is. Daarom deelt Tiemersma soms haar eigen kwetsbaarheden, of ze laat leerlingen een opdracht op papier zetten en weer verscheuren, in plaats van de uitkomsten klassikaal te bespreken. ‘Het is nooit zo dat ik op maandag het eerste uur de klas in loop en zeg: nou, ik wil het eens even hebben over suïcide. Ik bouw mijn lessen altijd zorgvuldig op. Soms laat ik ze het einde van een tragedie herschrijven met het idee: wat zou er anders kunnen, zodat het minder tragisch afloopt? En soms gaan er weken voorbij waarbij de teksten zich niet lenen voor zulke gesprekken. En dat is ook prima.’

Ook buiten de schoolmuren slaan Tiemersma’s lesideeën aan. Sinds 2022 geeft ze ook een-op-een-coaching, als een soort ‘bibliotherapeut’, met de Klassieken als leidraad. Het idee is hetzelfde als in haar lessen: ze leest samen met een cliënt een mythe of tragedie, om er vervolgens over in gesprek te gaan. Tiemersma benadrukt dat de gesprekken geen therapie zijn. ‘Ik ga echt niet je diepste trauma’s uitvragen. Daar ben ik niet voor. We praten gewoon over de tekst en ik stel vragen, zodat we kunnen ontdekken wat eruit te leren valt. Vaak koppel ik er een opdracht aan. Dan vraag ik iemand bijvoorbeeld om een brief aan de hoofdpersoon te schrijven en hem of haar van advies te voorzien.’

Alsof dit allemaal nog niet genoeg is, debuteert ze binnenkort met haar eerste boek: Dit is geen heldenverhaal. Hoe Griekse tragedies mijn leven redden, bij uitgeverij Just Publishers in Emmen. Aan de hand van tien bekende tragedies, zoals Ajax, Medea en Antigone, vertelt Tiemersma haar levensverhaal. ‘Niet omdat ik er een grote Ninah-show van wil maken, maar omdat ik wil laten zien hoe literatuur kan bijdragen aan mentaal welzijn.’

Medicijnverslaving
Dat die weg voor velen niet over rozen gaat, weet Tiemersma uit eigen ervaring. Dat tragedies en hun personages je in barre tijden van dienst kunnen zijn, ook. Tiemersma groeide grotendeels alleen op met haar moeder. Op haar achtste gingen haar ouders uit elkaar als gevolg van de zware medicijnverslaving van haar vader. ‘Hij had in het huwelijk met mijn moeder bijna twee ton schuld gemaakt. Na de scheiding moesten we leven van vijftig euro per week.’

Tiemersma vond steun in Iphigeneia, de mythische figuur die door haar vader Agamemnon wordt geofferd in ruil voor gunstige wind, zodat hij naar Troje kan varen. ‘De eerste keer dat ik deze tragedie las werd ik heel verdrietig,’ zegt ze. ‘Ik herkende het gevoel van niet op nummer één staan bij een van je ouders. Bij mijn vader moest alles wijken voor zijn medicatie, bij Agamemnon voor de wind.’ Dankzij Iphigeneia voelde Tiemersma zich minder alleen.

Ze hoopt dat de tragedies voor haar leerlingen op soortgelijke manier van betekenis kunnen zijn. ‘Ik weet wel dat niet iedereen erop zit te wachten. Er zijn altijd kinderen die denken: ik wil gewoon weten wat ik voor de toets moet kennen. En dat is prima. Maar misschien luisteren die met een scheef oor toch mee. Als het me lukt om één leerling zich beter te laten voelen, is mijn missie geslaagd.’

Klassieke talen op het Praedinius Gymnasium in Groningen, brengt haar leerlingen niet alleen grammatica en woordenschat bij. Ze probeert in haar lessen ook het welzijn van haar leerlingen te vergroten – met hulp van de Griekse en Romeinse goden en helden. Hun verhalen lenen zich volgens Tiemersma uitstekend om mensen te leren omgaan met grote thema’s en emoties als eenzaamheid, schaamte, schoonheid of vreemdgaan.

Neem Philoktetes, een tragedie over een man die al tien jaar op een eiland ligt. ‘Hij voelt zich ontzettend alleen, maar niemand wil ’m van het eiland afhalen, want zijn voet stinkt,’ zegt Tiemersma. ‘Daarover ga ik dan met leerlingen in gesprek.’ Zoals laatst, tijdens een gastles in Woerden, waar haar toehoorders eerst nogal lacherig reageerden op de man met zijn vieze voet. Tot Tiemersma vroeg: wat zouden jullie ervan vinden als je tien jaar in je eentje ergens vastzat? Als ik nu zou weglopen, de deur op slot zou doen en over tien jaar terug zou komen?’ Al gauw kwam er een mooi en zinvol gesprek op gang over de impact van de pandemie op de jongeren.

Haar aanpak leverde Tiemersma vorig jaar de titel Docent van het Jaar op. Dit jaar verkoos de RUG, waar ze zelf studeerde, haar bovendien tot Alumnus van het Jaar. Tiemersma voegt zich in een illuster rijtje. Onder meer onderzoeksjournalist Christiaan Triebert, filosoof Stine Jensen en longarts Sander de Hosson gingen haar voor. Volgens de jury levert Tiemersma ‘élke dag een bijzondere bijdrage aan onze maatschappij’. En: ‘Ze draagt kennis over aan een nieuwe generatie en begeleidt deze jongeren in hun weg naar volwassenheid.’